سیستم تهویه پارکینگ و انواع فن های مورد استفاده در آن

طبق آمار حوادث آتش سوزی، دود حاصل از آتش سوزی، از شعله و حرارت و آوار کشنده تر می باشد. مطابق با مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، کلیه پارکینگ های بسته در هر ترازی به منظور خروج دود و سایر فرآورده های گازی ناشی از آتش سوزی، باید دارای تهویه مناسب باشد. از این رو سازمان آتش نشانی شهر تهران بر اساس مبحث سوم مقررات ملی ساختمان (ویرایش سال 1395) و همچنین استانداردهای BS-7346-7:2013 و NFPA92:2015 و NFPA92A:2009 اقدام به تألیف و تنظیم آیین نامه ای در خصوص سیستم تهویه پارکینگ نموده است. البته این آیین نامه در حال تکمیل شدن می باشد. در این مقاله با توجه به محدودیت موجود از آوردن کلیه ضوابط سازمان آتش نشانی خودداری شده است. لذا مطالعه آیین نامه سامانه تهویه، تخلیه و کنترل دود پارکینگ سازمان آتش نشانی شهر تهران، ویرایش سال 1397 پیشنهاد می شود.

معرفی سیستم تهویه پارکینگ


سامانه ای متشکل از فن های تخلیه، هوای تازه، کانال، دریچه، جت فن، دمپر، کنترل آلات و غیره که به منظور تخلیه و کنترل دود محصولات ناشی از حریق طراحی می شود. طراحان سیستم تهویه پارکینگ با توجه به محدودیت های موجود در هر پروژه اعم از ارتفاع سقف پارکینگ، معماری خاص، رایزرها و ... اقدام به طراحی بهینه سیستم تهویه پارکینگ می کنند.

در مقالات آینده به بررسی موانع و محدودیت ها و انواع طراحی سیستم تهویه پارکینگ خواهیم پرداخت. در خصوص محدودیت ارتفاع پارکینگ در این مقاله فقط به این بسنده می کنیم که امکان طراحی به روش کانال کشی داخل سقف پارکینگ میسر نبوده و تنها از جت فن ها (با ارتفاع مناسب) به همراه کانال کشی رایزر اصلی می توان استفاده نمود.

ضرورت استفاده از سیستم تهویه پارکینگ


سامانه های کنترل دود به شکل های متفاوتی در ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند. ولی اصول و اهداف اولیه آن ها معمولا یکسان است. اهم این اهداف عبارتند از است:

1- عاری نگه داشتن مسیرهای فرار از دود
2- کمک به نیروهای آتش نشانی با ایجاد یک مسیر امن بدون دود
3- کاهش آسیب ناشی از حریق اجزای سازه در زمان حریق
4- کاهش آسیب ناشی از دود، حرارت و گازهای سمی ناشی از حریق
و ...

سناریو حریق چیست؟


سناریو حریق شامل نحوه ی لینک شدن کلیه سیستم های ایمنی ساختمان، اعم از اعلام حریق، اطفاء حریق، تهویه پارکینگ، آسانسورهای آتش نشان، تهویه لابی امن، فشار مثبت پلکان و همچنین سیستم های اعلام خبر صوتی و دوربین های مدار بسته (در ساختمان های عمیق) و برنامه ریزی ارتباط بین این سیستم ها می باشد.در طراحی سیستم تهویه پارکینگ در نظر گرفتن پنل جداگانه برای این سیستم در لابی خروج ساختمان الزامی می باشد.

متاسفانه منابع مرجع کافی در خصوص طراحی تابلو، نحوه سیم کشی و الزامات سناریو حریق سیستم تهویه پارکینگ در سایت سازمان آتش نشانی شهر تهران ارائه نگردیده است. لذا شرکت ساتل صنعت با استناد به استانداردهای روز دنیا، اقدام به طراحی سیستم تهویه پارکینگ می نماید.سعی بر این است که در مقالات آینده در خصوص نوع و طراحی تابلو و الزامات مربوط به سیم کشی این سیستم توضیح بیشتری داده شود.

انواع فن های سیستم تهویه پارکینگ از لحاظ ساختار:

فن های سیستم تهویه پارکینگ به 2 دسته آکسیال و سانترفیوژ تقسیم می شوند:

فن آکسیال:

فن آکسیال یا فن محوری (Axial fan) به فنی گفته می شود که در آن جریان هوا اساسا موازی محور پروانه است. از انواع فن های آکسیال می توان به فن پروانه ای، فن لوله محوری و فن پره محوری اشاره نمود.



شکل 1- فن پروانه ای آکسیال


شکل 2- فن لوله محوری آکسیال

شکل 3- فن پره محور آکسیال

فن سانترفیوژ:

فن سانترفیوژ که در اصطلاح به آن هواکش گریز از مرکز نیز گفته می شود، هوا را در جهت عمود بر محور گردش پروانه تخلیه می کند. فن های سانترفیوژ در سیستم های کانال کشی شده با فشار بالا کاربرد دارد.

شکل 4- یک نمونه فن سانترفیوژ

فن های سیستم تهویه پارکینگ:


فن های سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ شامل فن های اگزاست، هوای تازه و جت فن ها می باشد.

فن اگزاست

مطابق با آیین نامه سازمان آتش نشانی شهر تهران، فن های اگزاست ساختمان می بایست از نوع F300 اجرا شود (به استثنا چند تبصره از آیین نامه سازمان). منظور از F300 این است که کلیه فن های تخلیه یا جت فن منتقل کننده هوا یا گازهای ناشی از حریق به مدت 1 ساعت در برابر حرارت 300 درجه سانتی گراد مقاومت داشته و کارایی خود را حفظ کند. این نوع فن ها می بایست دارای گواهینامه معتبر داخلی یا بین المللی (نظیر VDS، UL و غیره) باشد.

فن های هوای تازه:

فن های هوای تازه می تواند معمولی و از هر 2 نوع آکسیال و یا سانترفیوژ انتخاب شود.

 

جت فن

جت فن ها نیز می بایست همانند فن های اگزاست از نوع F300 انتخاب شوند. جت فن ها بر حسب ظرفیت انتقال هوا و افت فشار در طراحی ها انتخاب می شوند. همانطور در که در بالا ذکر شد باید به محدودیت سقف پارکینگ در طراحی جت فن توجه داشت. لازم به ذکر است با توجه به محدودیت افت فشار و میزان پرتاب هوا، فاصله جت فن ها از یکدیگر تغییر کرده و تنوع آن ها از این حیث زیاد می باشد. به طور کلی جت فن ها یا توربوفن ها دسته ای از هواکش های آکسیال هستند که برای تهویه در معادن، تونل ها و پارکینگ ها مورد استفاده قرار می گیرند. این هواکش ها بخاطر ساختار پروانه خود قادر به تأمین دبی و فشار بالاتری نسبت به دیگر هواکش های آکسیال هستند. جت فن ها از نظر کاربردی هم به عنوان اگزاست فن و هم دمنده قابل استفاده هستند. از جمله انواع مورد استفاده در سیستم تهویه پارکینگ می توان به 2 نوع ساده و کتابی یا سانترفیوژ اشاره نمود.

شکل 5- نمونه جت فن ساده





شکل 6- نمونه جت فن کتابی